Là vùng đất cù lao nằm ở phía cuối các dòng
sông lớn với nhiều bãi cồn, kênh rạch chằng chịt, đầu thế kỷ XVII, Bến Tre về cơ bản vẫn
còn là một vùng đất hoang vu chưa được khai phá, khắp nơi là rừng rậm, đầm lầy.
Nhiều đợt chuyển cư liên tục diễn ra trong suốt thế kỷ XVII và đến giữa thế kỷ
XVIII đã từng bước làm thay da đổi thịt vùng đất này. Những lưu dân trong quá
trình đi tìm "mảnh đất lành" đã hội tụ về dải đất ba cù lao màu mỡ,
đã góp phần tạo nên sự đa dạng và phong phú về kiến thức, nghề nghiệp, kinh
nghiệm sản xuất, xây cất nhà cửa, thói ăn nếp ở, phong tục tập quán và những
văn hóa dân gian khác...
Ngay từ những ngày đầu đi mở mang những vùng
đất mới, con người Bến Tre đã
không lùi bước trước mọi trở ngại của thiên nhiên, thì cũng chính họ cũng không
bao giờ khuất phục, luồn cúi trước bất cứ sức mạnh phi nghĩa nào. Sự hưởng ứng
mạnh mẽ và tham gia tích cực vào cuộc chiến đấu của nghĩa quân Tây Sơn chống
quân xâm lược Xiêm và bè lũ bán nước Nguyễn Ánh và cuộc nổi dậy của Lê Văn Khôi
chống lại triều đình nhà Nguyễn trong buổi đầu khai phá - xây dựng đã nói
lên tinh thần đấu tranh kiên cường bất khuất của nhân dân Bến Tre, mà
trước hết là người nông dân. Tinh thần chống áp bức bóc lột, chống ngoại xâm
bảo vệ quyền sống, bảo vệ quê hương đất nước diễn ra khá mạnh mẽ ngay trong quá
trình chịu đựng gian khổ, vượt mọi khó khăn khai phá đất đai, sản xuất để tạo
dựng cuộc sống trên vùng đất mới. Tinh thần tự lực cánh sinh, ý thức dựa vào
sức mình là chính, luôn suy nghĩ, tìm tòi và sáng tạo... không chỉ thể hiện
trong kinh tế, mà cả trong tổ chức đời sống xã hội và trong chiến đấu cũng là
những phẩm chất tốt đẹp của con người xứ dừa. Và chính tinh thần ấy đã giúp
người dân Bến
Tre viết nên trang sử vẻ vang của mình. Bến Tre đi
vào lịch sử từ cao trào Đồng Khởi, từ cuộc vượt biển ra thủ đô Hà Nội lần thứ
nhất (trong kháng chiến chống Pháp) đến lần vượt biển thứ hai (trong kháng
chiến chống Mỹ) để xin chi viện, tăng cường khả năng chiến đấu cho địa phương;
từ sự ra đời của “Đội quân tóc dài", đến việc thành lập "đội đặc công
thủy" mà những chiến công lừng lẫy của họ trên sông nước Hàm Luông mang ý
nghĩa của Bạch Đằng thời đại...Bến Tre cũng
là nơi sản sinh ra nhiều danh nhân, nhiều nhân vật có trình độ học vấn uyên
thâm, nhiều chiến sĩ anh hùng mà những tên tuổi của họ đã làm rạng danh cho quê
hương, đất nước trên nhiều lĩnh vực. Là một trong những cái nôi của nguồn dân
ca Nam Bộ, vùng đất đầy lý tưởng này đã tạo điều kiện cho các điệu hò, lý, nói
thơ, hát sắc bùa… ra đời, đã tạo nên một vẻ đẹp văn hóa rất đặc sắc, mang đậm
dấu ấn vùng sông nước và đồng bằng sông Cửu Long.Sau ngày miền Nam hoàn toàn
giải phóng, cùng với nhân dân cả nước, nhân dân Bến Tre bắt
tay vào công cuộc xây dựng quê hương, hàn gắn vết thương chiến tranh và không
ngừng phát triển. Đảng bộ Bến Tre đã
động viên mọi nỗ lực của các tầng lớp nhân dân mang tinh thần "Đồng khởi”
của năm xưa, quyết tâm thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đưa quê hương
mình đến ấm no hạnh phúc.
