Trong nền văn hóa chung của cộng đồng các dân tộc Việt Nam
Những người nông dân có mặt ở vùng đất Nam bộ này hơn 300 năm trước đây là
những nông dân đến từ nhiều vùng ở miền Trung, miền Bắc. Tuy buổi đầu lập
nghiệp trên vùng đất hoang sơ trăm đắng ngàn cay bời rừng thiêng nước độc, thú
dữ, người nông dân thiếu cả công cụ, phương tiện lao động... nhưng mọi người
kiên cường bám trụ "đến đây thì ở tại đây trăm năm bám rễ xanh cây không
về". Bám rễ xanh cây không chỉ có nghĩa lao động sáng tạo ra của cải vật
chất trên nền nông nghiệp phì nhiêu trù phú, mà sự xanh cây bám rễ còn có nghĩa
mối quan hệ giữa người với người từ bốn phương tụ hội trên mảnh đất Nam Nam
Nền kinh tế Nam Bộ ngày càng phát triển, đường giao thông ngày càng thuận lợi,
sự giao lưu kinh tế, văn hóa, xã hội của nông dân các làng quê ngày càng mở
rộng, các phong tục, tập quán từ việc ăn, ở, giao tiếp, sinh hoạt văn hóa, lễ
hội đến đám cưới, đám tang... của nông dân Nam bộ cơ bản là giống nhau. Nhưng nét
riêng của miền Ðông, miền Tây và mỗi tỉnh, mỗi làng quê về tính cách, tập quán,
mỹ tục cũng có khác nhau. Không phâi ngẫu nhiên mà có câu ca "Cà Mau đi dễ
khó về, trai đi có vợ, gái về có con". Trai đi có vợ, gái về có con ở đây
không chỉ có "đất quê ta mênh mông" hoặc đường đi cách trở sơn khê mà
bởi đất lành chim đậu, sự lưu luyến về vùng đất phì nhiêu dễ dàng sản xuất tạo
ra của cải, xây dựng cuộc sống, hơn nữa là tình người nhân hậu thủy chung,
"trai cũng dễ mến mà gái cũng dễ thương" Hay như câu ca dao "Cần
Thơ gạo trắng nước trong, ai đi đến đó lòng không muốn về". Cần Thơ không
phải chỉ có gạo trắng nước trong mà còn là sự giao lưu văn hóa, xã hội hài hòa
lịch thiệp, đa cảm đa tình. Người Cần Thơ mến khách nên khách cũng mến người.
Nếu ai đến bến Ninh Kiều từ xa xưa cũng "ngựa xe như nước áo quần như
nêm" và bây giờ càng thêm lộng lẫy, phố phường nhộn nhịp. Ðêm đêm tàu
thuyền san sát bên sông, có cả thuyền văn hóa lưu động, các nhóm tài tử phục vụ
đủ các hạng người tao nhân mặc khách. Chính vì phong cảnh hữu tình, quyến rũ
làm chạnh lòng quân tử, thuyền quyên mà "đi không nỡ, ở cũng đành".
Nói về hoạt động văn hóa, văn nghệ nhất là đờn ca tài tử thì không riêng ở bến
Ninh Kiều, Cần Thơ mà gần như đều khắp các làng quê Nam bộ, anh nông dân đi cày
chị nông dân đi cấy cũng có thể hát, hò và ca vọng cổ được.
Tinh thần yêu nước là đỉnh cao của văn hóa. Lúc bình thường trong cuộc sống
nông dân có thể có vui, có buồn thậm chí to tiếng với nhau vì một lý do nào đó,
nhưng khi đất nước có giặc ngoại xậm thì người nông dân đoàn kết lại sẵn sàng
đánh giặc cứu nước. Ðặc biệt là từ khi có Ðảng, có Bác Hồ lãnh đạo cách mạng
Việt Nam, nông dân Nam bộ cũng như nông dân cả nước được Ðảng, được Hội Nông
dân giáo dục, tổ chức và hướng dẫn đấu tranh thì nông dân sục sôi lòng căm thù
thực dân, đế quốc và tay sai; lòng yêu nước được khơi dậy và phát huy, ý chí
cách mạng càng mạnh mẽ, nên họ sẵn sàng tham gia cách mạng. Ðiều đó minh chứng
là tổ chức Hội Nông dân (Nông hội đỏ) các tỉnh Nam bộ từ Cao Lãnh, Sa Ðéc, Cần
Thơ, Vĩnh Long, Bến Tre, Mỹ Tho, Gia Ðịnh, Thủ Dầu Một, Cà Mau... đã ra đời
cuối những lăm hai mươi. Suốt chặng đường dài hơn 70 năm đấu tranh gian khổ
chống thực dân Pháp, Ðế quốc Mỹ và tay sai, nông dân Nam bộ đã đóng góp to lớn
sức người, sức của cho sự nghiệp thắng lợi có ý nghĩa lịch sử của dân tộc và
thời đại. Hơn 25 năm sau giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà, cả nước tiến
lên chủ nghĩa xã hội, nông dân Nam bộ một lòng theo Ðảng - theo tư tưởng Hồ Chí
Minh, đã vượt qua bao khó khăn, thi đua lao động sản xuất và có thể nói đi đầu
trong thời kỳ đổi mới nông nghiệp nông thôn, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp
xây dựng đất nước và bảo vệ tổ quốc.
Thực hiện nghị quyết của Ðảng và sự hướng dẫn của Hội Nông dân, của các ngành,
những năm qua nông dân Nam Bộ chẳng những phát huy nền văn hóa đậm đà bản sắc
dân tộc mà từng bước xây dựng nền văn hóa tiên tiến xã hội chủ nghĩa. Cuộc vận
động của Hội Nông dân xây dựng "gia đình tiêu chuẩn" trước đây và
cuộc vận động "xây dựng gia đình nông dân văn hóa", tham gia xây dựng
nông thôn, ấp bản làng văn hóa hiện nay ngày càng có nhiều gia đình nông dân
hưởng ứng và đạt danh hiệu đó. Cuối năm 2000 Hội Nông dân các địa phương, cơ sở
cùng mặt trận, ngành văn hóa Thông tin, các cấp chính quyền đã bình xét hộ nông
dân đại tiêu chuẩn gia đình văn hóa. Kết quả các tỉnh Nam Bộ mỗi nơi 5-7 vạn,
có tỉnh hơn 10 vạn hộ "gia đình nông dân văn hóa". Ðể đạt được gia
đình nông dân văn hóa, cán bộ hội viên nông dân phải phấn đấu làm nhiều việc
tốt ích nước lợi nhà, cụ thể là thực hiện tốt các phong trào cách mạng theo sự
hướng dẫn của Hội Nông dân Việt Nam
Các phong trào cách mạng và vận động xây dựng gia đình nông dân văn hóa còn
nhằm từng bước khắc phục những phong tục, tập quán lạc hậu trong sản xuất và
đời sống nông dân. Ðồng thời, khắc phục những tồn tại ấy trên cơ sở không ngừng
nâng cao dân trí, kiến thức khoa học, phát triển kinh tế, tạo việc làm, nâng
cao đời sống vật chất, đời sống văn hóa, làm cho hàng triệu nông dân và làm cho
mảnh đất Nam Bộ giàu truyền thống cách mạng, đằm thắm thủy chung, nghĩa tình
mãi mãi rực rỡ, ngát hương trong vườn hoa đậm đà bản sắc văn hóa Việt Nam.
